Helaas is het vaak een vast gegeven in het rijtje ‘kenmerken van ADHD’. Hoe zit dat precies? En: wat kun je doen om beter te slapen?
Verlate slaapfase
Het lijkt erop dat mensen met ADHD een ‘verlate slaapfase’ hebben: van de volwassenen met ADHD heeft 78% last van dit vertraagde slaapfase syndroom (DSPS).
Hierbij loopt je biologische ritme niet gelijk met het dag- en nachtritme van de kloktijd, waardoor een chronisch slaaptekort ontstaat. Die wekker gaat tenslotte gewoon af, de volgende ochtend…
De oorzaak van dit verschoven bioritme ligt voor een belangrijk deel in het stelselmatig (te) laat naar bed gaan (“ik wil nog even door!”) en lastig in kunnen slapen (“mijn hoofd zit zo vol!”).
Uiteindelijk komt de melatonineproductie hierdoor ook later op gang, waardoor je steevast pas veel later dan gemiddeld slaap krijgt.
Wist je dat ongeveer een kwart van de baby's met in- en door slaapproblemen later ADHD blijkt te hebben?
Uit balans
Je kunt je voorstellen dat dit hartstikke vermoeiend is. En dat niet alleen: je slaapritme regelt ook de timing van alle andere belangrijke processen in je lichaam. Zoals je dopaminestofwisseling, het op gang komen van je darmen en je energiepieken. Het brengt je dus op veel meer vlakken uit balans.
Tips van de ervaringsexpert
Probeer een vast slaapritme aan te houden. Stap elke avond op een vast tijdstip je bed in en ga er in de ochtend ook op een vaste tijd weer uit.
Zorg overdag voor voldoende daglicht, zodat je lichaam lekker veel serotonine (gelukshormoon) aanmaakt. Dit stofje heb je ’s avonds weer nodig voor de aanmaak van melatonine.
Als het even kan, ga dan meteen na school of werk sporten. Perfect om af te schakelen en lekker moe te worden. Later op de avond fanatiek sporten is een minder goed idee.
Een ‘slaapmutsje’ werkt juist averechts. Je doezelt er misschien sneller door weg, maar alcohol maakt je stress-systeem actiever en zorgt ervoor dat je in het tweede deel van de nacht juist onrustiger slaapt.
Stop bijtijds met scrollen: laat je telefoon beneden óf links liggen en verdwijn in plaats daarvan eens lekker in een boek. Ook fijn: doe een braindump. Leg een notitieblok naast je bed en schrijf alles wat je in je hoofd hebt op. Als je het op papier staat, kun je het loslaten.
Ook tv, laptop of tablet kun je na 22:00 uur beter uitzetten of dichtklappen. De lichtopbrengst van deze schermen is verwarrend voor je brein: die denkt dan dat het nog- of weer dag is.
Waarom is die diagnose zo belangrijk?
“Dat zit hem allereerst in de bewustwording. Voor zowel de ouders als het kind is het gewoon fijn om een verklaring te hebben voor bepaalde symptomen. Zodat je begrijpt waar bepaald gedrag vandaan komt en er ook rekening mee kunt houden. Dat maakt het leven een stuk prettiger en leefbaarder. We zien ook dat on- en onderbehandelde ADHD later echt schade kan veroorzaken. Burn-outs, depressies en verslaving bijvoorbeeld. Ik heb het helaas erg vaak voorbij zien komen. Terwijl, als je het op tijd weet, kun je er ook naar leven.”
Leven naar je ADHD dus, maar hoe doe je dat?
“Het klinkt misschien ouderwets maar ik geloof heilig in rust en regelmaat. Op tijd opstaan, veel buiten zijn, lekker bewegen, op vaste tijden eten en ook weer bijtijds je bed in. Er is niets mis met een beetje burgerlijkheid! Maar in de tijd waarin onze kinderen opgroeien, is dit nog niet zo makkelijk. Al die keuzes, verwachtingen, sociale druk en afleiding... Dat is best zwaar voor de kinderen. En voor hun ouders overigens ook.”
Wat zou je ouders mee willen geven?
“Tegenwoordig hebben ouders veel te veel regels in huis. Bord in de vaatwasser, deuren dicht, kleren in de was, jas in de kast… Zeker voor kinderen met ADHD is dat lastig bij te houden. De lat ligt al zo hoog en dan worden ze thuis ook overvraagd. Hier komt bij dat de opvoeding door de jaren heen een stuk minder autoritair is geworden, waardoor het vaak ontbreekt aan duidelijke grenzen. Dat gaat niet lekker samen. Begrijp me niet verkeerd, ik wil hier geen pleidooi houden voor een autoritaire opvoeding.
Wél voor meer gezag. Met redelijke grenzen, begrip en uitleg. En met veel minder regels. ‘Autoritatief’ noemen we dat. Begripvol, maar duidelijk.
Ook een belangrijke: probeer de nadruk te leggen op de inspanning die je kind levert, niet op het resultaat. En kijk ook naar de kwaliteiten van de kinderen. Een opmerking als ‘zie je wel dat je het kan’ is vast heel goed bedoeld. Maar eigenlijk zeg je ermee: ‘tot nu toe deed je gewoon niet genoeg je best’. Als je dit keer op keer te horen krijgt, en het gevoel hebt niet aan de verwachtingen te voldoen, kun je daar heel gefrustreerd van raken. En verdrietig, of boos.”
Waar moeten we wat jou betreft echt nog mee aan de slag, in Nederland?
“Er kleven nog heel wat mythes en vooroordelen aan ADHD. Mensen zijn vaak niet goed geïnformeerd. Of ze worden bang gemaakt, bijvoorbeeld als het gaat om medicatie. Kinderen zouden er verslaafd aan raken, als zombies in de klas zitten… Allemaal misconcepties. Als je het goed en zorgvuldig doet, kan medicatie je echt heel goed helpen. Ik zeg dan ook nooit dat iemand pillen ‘moet’ gaan slikken. Maar wel: ik gun het je dat je het mag proberen.”
Rob Pereira is kinderarts sociale pediatrie. Hij werkte ruim 30 jaar in een groot opleidingsziekenhuis (Maasstad-, voorheen in Zuider- en Claraziekenhuis) en in de GGZ en later nog 7 jaar in de verslavingszorg op de dubbele diagnosepoli.
Sinds zijn pensionering in 2012 werkte hij in een particuliere praktijk (Medisch Centrum Kinderplein in Rotterdam) als kinderarts en als behandelaar voor volwassenen samen met een team van psychologen en een psychiater.
Ons hoofd en ons hart staan voortdurend in dialoog met elkaar én beïnvloeden elkaar. Wat weet jij eigenlijk van deze ‘hart hoofd connectie?’ Test je kennis én leer bij tijdens het invullen van de ‘hart-hoofd peiling’ van cardioloog Janneke Wittekoek (HeartLife Klinieken).
Wat heeft die ‘hart hoofd connectie’ eigenlijk te maken met ADHD?
Er zijn sterke aanwijzingen dat, als je te lang gebukt gaat onder mentale stress, je hart- en vaatziekten kunt ontwikkelen. Nu is mentale stress iets waar mensen met ADHD best vatbaar voor zijn. ADHD kan je namelijk, zeker als je die diagnose nog niet hebt en dus geen verklaring kunt vinden voor je ‘issues’, heel wat stress opleveren.
Helaas is dit ‘jarenlang op je tenen lopen’ vooral bij vrouwen vaak het geval. De ADHD-diagnose wordt bij hen veelal gemist, omdat ze andere klachten hebben dan mannen. Hierdoor lopen ze jarenlang rond met ernstige stress. In combinatie met hormonale stemmingswisselingen, kunnen ze zomaar vijf keer overspannen raken in hun leven.
Waarom de peiling?
Met de ‘hart-hoofd peiling’ vraagt Janneke Wittekoek, samen met Medice, méér aandacht voor deze ‘hart hoofd connectie’. We weten hier doorgaans namelijk veel te weinig van. En dat kan er zomaar voor zorgen dat een serieuze hartaandoening te laat wordt opgemerkt. Tijdens het invullen van de interactieve vragenlijst wordt je kennis daarom getest én bijgespijkerd.
Je concentratie te verbeteren
Tijdens het bewegen maak je neurotransmitters aan, zoals dopamine, die ervoor zorgen dat je je beter kunt concentreren. Dit betekent dat je makkelijker langere tijd kunt focussen op een taak, wat vaak een uitdaging is bij ADHD.
Je impulsen beter te beheersen
Het is voor veel ADHD’ers herkenbaar: reageren en doen zonder eerst even na te denken. Sport helpt je om meer controle te krijgen over je impulsen. Door je energie tijdens het sporten te ‘kanaliseren’, leer je je eigen gedrag beter te reguleren, zodat je minder snel overhaaste beslissingen maakt.
Je stresslevel te verlagen
ADHD kan ervoor zorgen dat je je vaker overweldigd voelt door alledaagse taken. En dat kan best stressvol zijn. Sporten is een geweldige manier om die stress los te laten. Het helpt je lichaam om spanningen af te bouwen en je geest te kalmeren, waardoor je je minder opgejaagd voelt. Je zult dan ook merken dat je na een work-out vaak veel relaxter bent.
Beter te slapen
Veel mensen met ADHD hebben moeite met slapen. Gelukkig kan sporten je helpen om sneller in slaap te vallen en vervolgens ook dieper te slapen. Als je overdag fysiek actief bent, raakt je lichaam vermoeid, wat het makkelijker maakt om 's avonds in slaap te komen en beter door te slapen.
Lekkerder in je vel te zitten
Tijdens het sporten maakt je lichaam endorfine aan, ook wel bekend als het"gelukshormoon." Deze zorgen ervoor dat je je blijer en zelfverzekerder voelt. Na een goede work-out voel je je dus niet alleen lichamelijk beter, maar ook mentaal lichter en positiever.
Structuur in je dag te brengen
ADHD kan het lastig maken om een vaste routine aan te houden, maar sporten kan helpen om structuur in je leven te brengen. Door regelmatig op vaste tijden te bewegen, krijg je automatisch meer grip op je dag.
‘Ik ben op een missie’
Uit recent onderzoek, gepubliceerd in het Journal of Environmental Psychology, blijkt dat kinderen die opgroeien in een omgeving met veel groen, vooral bomen, een kleinere kans hebben op het ontwikkelen van ADHD.
Kinderen die in een omgeving met veel bomen wonen, bewegen meer. En meer beweging hangt samen met een kleinere kans op ADHD, aldus de onderzoekers.
Kek mama vatte de onderzoeksresultaten voor je samen.
In de nieuwste aflevering van ‘Aan het werk met ADHD’ zoomt podcasthost Frans in op: superkrachten! Tafelgenoot Emma heeft ADHD, een belastingadvieskantoor en richt zich voornamelijk op neurodivergente ondernemers. Luister naar een gesprek over begrip, het onderwijs, de ontdekkingstocht naar superkrachten en hoe je deze het beste kan inzetten.
Deze én andere afleveringen van ‘Aan het werk met ADHD’ luister je hier.
Het nieuwe boek van Hanneke Mijnster: Hé, is dit ook ADHD? Hanneke kreeg pas op haar 43e de diagnose ADHD. “Sinds de diagnose snap ik zo veel meer van mezelf”, vertelt Hanneke aan LINDA.
In haar boek gaat Hanneke op zoek naar haar hernieuwde zelf. En laat ze, aan de hand van de wetenschap, gesprekken met mede-ADHD’ers en persoonlijke verhalen, zien hoe zo’n ‘anders werkend brein’ óók je superkracht kan zijn.
Je bestelt ‘m hier
Oktober is ‘ADHD awareness month’. Deze maand staat in het teken van meer aandacht voor en bewustzijn van ADHD. Thema van dit jaar: ‘Awareness is Key’. Want als méér mensen zich bewust zijn van wat ADHD inhoudt en hoe je er goed mee om kunt gaan, kan de weg worden vrijgemaakt voor een beter begrip en tijdige diagnose én wordt leven met ADHD een stuk makkelijker.
Oproep: ADHD is écht niet alleen maar lastig. En óók dat is belangrijk, als het om bewustwording gaat. Iemand met ADHD heeft bijvoorbeeld vaak unieke eigenschappen en talenten, waarmee je een streepje voor hebt op ‘de rest’. Mensen met ADHD zijn bijvoorbeeld vaak (en dit is wetenschappelijk bewezen!) bovengemiddeld creatief. ADHD magazine is benieuwd naar jouw creatieve talent én hoe jij dit talent tot uiting brengt. Schilder je graag? Kun je goed schrijven? Bedenk je creatieve concepten óf heb je gewoon een heel goed probleemoplossend vermogen? We zetten jouw talent graag 'in the spotlight’.
Laat van je horen!
Medice bestaat 75 jaar: ADHD Awareness Month met gouden randje
Wereldwijd staat oktober in het teken van ADHD Awareness Month, met speciaal op 14 oktober een dag gericht op ADHD bij vrouwen. Dit jaar met een gouden randje vanwege de 75e verjaardag van MEDICE. We nemen je mee op reis.
Het belang van zorg voor elkaar
1949, naoorlogs Duitsland. Ondernemer Gustav Pütter ziet hoe belangrijk het is om weer voor elkaar te gaan zorgen. Hij begint met het ontwikkelen en produceren van hoogwaardige geneesmiddelen om ziektes te voorkomen, mensen te behandelen en de kwaliteit van leven te verbeteren. Samen met zijn zoon Sigurd gaat hij met zijn bolderkar langs deuren en helpt waar hij kan. Sigurd, een overtuigd arts, transformeert MEDICE tot een modern farmaceutisch bedrijf. Samen slaagden ze erin om zorg letterlijk aan de man de brengen.
Medice Health Family geboren
De basis voor het huidige, ondertussen wereldwijde familiebedrijf: MEDICE Health Family is gelegd. Nu, drie generaties later, zorgt het bedrijf voor multimodale gezondheidsoplossingen. Managing partner Dr. med. Katja Pütter-Ammer vertelt: “Onze oorsprong bepaalt ons bestaan en geeft stabiliteit. We blijven de toekomst vorm geven.” Medice gaat met de tijd mee: zo vullen digitale en voeding gerelateerde concepten bestaande therapieën aan.
Samen met onderzoekers, artsen en apothekers werkt MEDICE constant aan het verbeteren van de gezondheid van mensen. Ruim 1.000 medewerkers en een groot internationaal netwerk van artsen, apothekers en wetenschappers werken dagelijks aan nieuwe medicijnen, ideeën en zorgconcepten voor een gezondere wereld.
Na 75 jaar staat de MEDICE Health Family voor een alomvattend en toekomstgericht begrip van gezondheid.
ADHD: Awareness = key
In de jaren 90 start het berdrijf de afdeling nefrologie (niergeneeskunde), waarna op voorstel van veel kinderartsen, de cruciale stap wordt gezet met het ontwikkelen van een nieuw medicijn tegen ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder). MEDICE ontwikkelt zich tot toonaangevend leverancier op het gebied van de medicamenteuze behandeling van ADHD bij kinderen, adolescenten en volwassenen in Europa.
14 oktober speciaal voor vrouwen met ADHD
ADHD uit zich veelal anders bij vrouwen dan bij mannen. Het doel van de Wereld ADHD bij Vrouwen Dag is hier bewustzijn over te creëren. ADHD kenmerken zijn niet altijd zo overduidelijk als sommige mensen denken. Het is niet altijd zichtbaar aan de buitenkant. Daarnaast speelt er nog zoveel meer mee, in hoe ADHD zich uit, zoals je karakter, opvoeding of manier van leven. Als je een vrouw bent is de kans kleiner dat je de diagnose ADHD krijgt. Dat komt omdat de kenmerken bij vrouwen niet altijd als ADHD herkend worden.
Meer dan medicijnen: de MEDICE Health Family
Begin 2022 presenteerde MEDICE de strategie voor zijn toekomstige richting, met als doel een toonaangevende ontwikkelaar en leverancier van diverse gezondheidsoplossingen te worden: de MEDICE Health Family.
Geneesmiddelen zijn verweven met ontwikkelingen op het gebied van digitale gezondheid en voedingsgeneeskunde om innovatief preventie- en therapiemanagement te creëren.
Het doel is om de kwaliteit van de therapie voor artsen en patiënten duurzaam te verbeteren.
Meer hierover: beluister onze podcast ‘De onzichtbare strijd van vrouwen met ADHD’ >>>
Bekende en onbekende ADHD’ers over het leven met…
In onze tweewekelijkse Podcast gaat het vooral om het positief inzetten van ADHD. We proberen werkgevers en werknemers de educatie mee te geven die nodig is. Zo vertelt Radio DJ en schrijver Patrick Kicken over zijn leven, de valkuilen, zijn voordelen en geeft hij tips aan zijn mede ADHD’ers. Benieuwd naar zijn verhaal? Beluister het hier of via ons Spotify account.
14 Oktober: ADHD Vrouwendag
Awareness = key. Zo vinden ook deze vrouwen. Want voor vrouwen ligt ADHD soms net even anders en worden ze tot onze spijt (te) laat gediagnosticeerd, met alle gevolgen van dien.
ADHD Superkrachten
Tafelgenoot Tessa spreekt openhartig over haar ADHD in de aflevering: ADHD Superkrachten.
Emma benadrukt dat mensen met ADHD veel superkrachten hebben en dat werkgevers open moeten staan voor hun sterke punten. Ze pleit voor meer kennis en begrip over ADHD, vooral in het onderwijs, om kinderen al op jonge leeftijd te kunnen ondersteunen.
Bloedirritant! De onzichtbare strijd van vrouwen met ADHD
Jacqueline van de Sande vertelt over haar boek Bloedirritant! Met praktische tips over vrouwen met ADHD, in elke levensfase. Jacqueline deelt haar ervaringen en benadrukt het belang van openheid en acceptatie. Ze geeft advies over werken met ADHD, het vinden van de juiste baan en het omgaan met ADHD op de werkvloer.
Liever via Spotify, klik hier.
Onderzoek naar positieve kanten van ADHD
Martine Hoogman en Jim Golstein delen inzichten uit hun onderzoek waarbij de positieve kanten van ADHD centraal staan. De relatie tussen ADHD en werk en de uitdagingen in de communicatie tussen werkgevers en werknemers met ADHD.
Of luister via Spotify.
Voor- en nadelen van ADHD (EU onderzoek)
Powervrouw en ADHD’er Frederieke Schipper vertelt over haar Europese onderzoek naar ADHD. Ze concludeert onder andere dat eigenschappen zoals goed kunnen omgaan met onzekerheden, risico's durven nemen en actiegericht zijn, goed overeenkomen met de kenmerken van ADHD en kunnen bijdragen aan het succes van ADHD-ondernemers. Over hyperfocus en ADHD kracht.
Meer over onze Podcast ADHD aan het Werk? Alle afleveringen zijn te vinden op de bekende streamingskanalen en het platform ADHDgids/podcast.nl
