Suzan, kun je ons meer vertellen over dit ingrijpende jaar?

"Het was een langdurig proces om te achterhalen wat er echt aan de hand was. Veel vallen en opstaan, tot en met een nutteloze, maar ingrijpende rugoperatie. Mijn doorzettingsvermogen en mijn neiging om autoriteit te betwisten, zelfs die van een dokter, dank ik deels aan mijn ADHD. Tijdens mijn zoektocht nam ik niet zomaar alles klakkeloos aan. Ik heb zelf veel onderzoek gedaan en de arts continu uitgedaagd om dieper te graven naar de werkelijke oorzaak van mijn klachten. Zelfs toen hij zei dat er niets meer gedaan kon worden, kwam mijn ADHD-vechtlust naar boven en heb ik een scan van mijn heup geëist. Het resultaat: avasculaire necrose, en binnen een week onderging ik een heupoperatie."

Zijn jouw klachten gerelateerd aan ADHD?

"Ik denk zeker dat mijn hartklachten verband houden met mijn ADHD. Ik vergelijk mezelf vaak met een Duracell-konijn; ik sta altijd aan. Dit brengt zowel positieve als negatieve stress met zich mee. Daarnaast worstel ik al jaren met een omgekeerd slaapritme, ’s nachts ben ik veel wakker en overdag doe ik korte dutjes om bij te slapen. Bovendien worstel ik met overgewicht. Allemaal ADHD-gerelateerde aspecten die waarschijnlijk niet erg bevorderlijk zijn voor de gezondheid van mijn hart."

Hoe gaat het nu met je?

"Ik heb diep gezeten, maar gelukkig klim ik nu weer een beetje uit het dal, mede dankzij mijn echtgenoot. Ik kijk weer vooruit, kan weer lopen en werk aan mijn gezondheid met de voor mij zo kenmerkende aanpak. Momenteel heb ik mijn tanden gezet in het project ‘afvallen’ en ben ik al 19 kilo kwijt. Hopelijk kan ik het volhouden. Mensen met ADHD zijn weliswaar echte pitbulls, vechters, maar tegelijkertijd kunnen ze ook heel gemakkelijk dingen weer laten verslonzen. Dus is mijn uitdaging voor het nieuwe jaar: doorzetten met afvallen, want ik wil niet meer terug naar mijn oude gewicht."

Heb je nog tips voor de lezer?

“Blijf altijd in jezelf geloven en denk in mogelijkheden en oplossingen. Gebruik je creativiteit en capaciteit tot omdenken om negatieve situaties om te zetten naar positieve acties!”

Wanneer had u door: er is iets met mijn kind aan de hand? 

“Eigenlijk vanaf zijn geboorte. Ik heb nog een oudere zoon en bij Roy voelde alles vanaf het begin af aan anders. Hij huilde vaak, leek niet tevreden te krijgen. Ook was hij geregeld gefrustreerd, want hij wilde zo veel en zo snel. Met tien maanden kon Roy al lopen. Verder was hij ongeremd en onvoorspelbaar. Het was een kind dat de wereld ontdekte met zijn mond, letterlijk. Van kamerplanten tot slakken en steentjes, álles moest worden geproefd. Ik moest hem altijd in de gaten houden.” 

Hoe was het om de diagnose te horen? 

“Verdrietig. Je kind heeft een aandoening, dat is nu eenmaal verre van leuk. Tegelijkertijd was er ook opluchting en bevestiging. Zie je wel, er is inderdaad iets met mijn kind aan de hand. Vervolgens ben ik heel praktisch geworden. Hoe kan ik mijn zoon het beste ondersteunen? Ik wilde Roy een veilige thuishaven bieden, er echt voor hem zijn. Daarom ben ik lange tijd gestopt met werken. Iedere dag na school creëerde ik thuis een momentje samen met thee en koekjes, om zo de dag door te nemen. Dat lukte niet altijd, Roy is nu eenmaal geen makkelijke prater. Maar tijdens de afwas kwam hij vaak wel meer los. Met de jaren vind je een weg, maar nog steeds zijn we af en toe zoekend. Iedere leeftijd heeft zijn uitdagingen.” 

Wat maakt het nieuwe boek anders?

“Een belangrijk verschil met het eerste boek is, dat ik DRUKS 2 helemaal in eigen beheer heb uitgegeven. Ik wil daarmee laten zien aan alle AD(H)D’ers dat als je dingen op je eigen manier uitvogelt, je er altijd wel komt. Natuurlijk brengt dat uitdagingen met zich mee, maar mijzelf daar doorheen werken heeft me juist ook heel veel zelfvertrouwen gegeven. En het geeft mij de mogelijkheid om het helemaal op mijn manier te doen. Ik verzorg de marketing en rijd rond met een DRUKS koeriersbus om de boeken te bezorgen. Het boek is een feestje om te ontvangen, we hebben veel aandacht besteed aan de verpakking en vormgeving. Ik wil maar één ding voor iedereen met AD(H)D, en dat is floreren. Kunnen vertrouwen op je eigen gevoel en je eigen kunnen. Nee durven zeggen, je eigen koers durven varen. Precies dat is wat ik wil bereiken met DRUKS 2.”

Hoe houd jij alle ballen in de lucht?

“De afgelopen jaren ben ik gelukkig redelijk stabiel gebleven en dat komt mede door het feit dat ik de juiste uitlaatkleppen heb gevonden en zo expressie kan geven aan mijn gevoelens. Het is simpelweg belangrijk voor ons AD(H)D’ers om mensen om je heen te hebben, die je aanmoedigen. We hebben al zoveel feedback gekregen in ons leven, dat weten we ondertussen wel. Wat mensen met neurodiversiteit kenmerkt is, dat wij aan de wieg staan van verandering. Juist als iemand zegt dat gaat je niet lukken of zou je dat wel doen? Dan gaan wij ervoor. Om een voorbeeld te geven op mijn werk word ik gewaardeerd om wie ik ben en wat ik kan. En als ik met een nieuw idee bij de directeur kom, en hij is nog niet helemaal overtuigd, zegt hij: “Francien nog even terug naar de tekentafel”. Ik word niet afgewezen, dat maakt een groot verschil.”

ADHD en verslaving

Mariëlle ziet in haar werk bij Jellinek vaak patiënten met onbehandelde ADHD en verslavingsproblemen. Ongeveer 1 op de 4 mensen met verslavingsproblemen heeft ADHD. Het verband hiertussen is deels te verklaren door ADHD-symptomen als impulsiviteit, onrust en de neiging tot het zoeken van spanning. Vooral jongeren met ADHD hebben een hoger risico op verslaving, maar als ze vroeg met medicijnen worden behandeld, kan dat risico kleiner worden. Het gebeurt nog te vaak dat ADHD pas wordt ontdekt als iemand al in behandeling is voor verslaving.

Als ADHD ernstig is of niet goed behandeld wordt, zie je vaak dat er nog andere problemen bij komen. Dit maakt het soms complex, omdat symptomen van verschillende problemen veel op elkaar kunnen lijken. Een simpel voorbeeld is onrust; dit kan veroorzaakt worden door ADHD, maar ook door het middelengebruik en angst.

Mariëlle benadrukt daarom het belang van een brede kijk op diagnose en behandeling. Hoewel de nadruk in de verslavingszorg ligt op stoppen met verslaving, wordt tegelijkertijd gewerkt aan andere problemen zoals ADHD, juist ook om die verslaving beter te kunnen behandelen. Door coaching, gedragstherapie en de juiste medicatie herstellen mensen vaak aanzienlijk. Ze krijgen meer controle over hun leven, relaties en kunnen hun werk hervatten, waardoor ze weer actief kunnen deelnemen aan de samenleving.

ADHD en criminaliteit

ADHD verhoogt het risico op gedragsproblemen en verslaving. Dit tezamen verhoogt weer de kans op criminaliteit. De impulsiviteit, hyperactiviteit en neiging tot het opzoeken van spanning dragen hieraan bij. Verminderde schoolprestaties tijdens de jeugd kunnen een rol spelen, waardoor kansen in de maatschappij verminderen en een negatieve spiraal ontstaat. Behandeling van ADHD is belangrijk omdat het niet alleen de symptomen doet afnemen, maar ook de kans op herhaling van crimineel gedrag vermindert.

Signalen herkennen

Om problemen op tijd aan te kunnen pakken, is het belangrijk om de signalen te herkennen. Mariëlle geeft een aantal tips:

• Individuen met ADHD moeten zich bewust zijn van het verhoogde risico op verslaving. Als je merkt dat je moeite hebt maat te houden bij bijvoorbeeld alcohol- en/of drugsgebruik, aarzel dan niet om hulp te zoeken. Dat kan laagdrempelig, bijvoorbeeld via Jellinek Online Zelfhulp of de Jellinek Advieslijn.

• Let bij jezelf en/of bij je kind op veranderingen over de tijd. Als jij of je kind zich bijvoorbeeld toenemend terugtrekt, situaties vermijdt, kan er meer aan de hand zijn. Bijvoorbeeld een depressie of angststoornis, maar ook een verslaving kan dit gedrag veroorzaken. Het is belangrijk om de oorzaken te achterhalen door met je kind hierover in gesprek te gaan en zo nodig hulp te zoeken.

• Merk je dat je als ouder van een kind met ADHD zelf nauwelijks geduld kan opbrengen en ontzettend veel moeite hebt met de opvoeding? Mogelijk heb je zelf ADHD. We weten namelijk dat genetische aanleg de grootste risicofactor is voor het ontwikkelen van ADHD. Voor zowel jezelf, je kind met ADHD als het hele gezin is het belangrijk om dit te weten en zo nodig te behandelen. Als ouder met onbehandelde ADHD is het namelijk nog lastiger om de juiste handvatten te kunnen bieden aan je kind met ADHD.