Natuurlijk moet je in een relatie op elkaar ingespeeld raken. Maar als een van de twee ADHD heeft, kan dit nét wat uitdagender zijn. Merel en Katja weten er, na 7,5 jaar ‘verkering’, alles van.
Ze vertellen. Over onrust, onzekerheid en chaos. Maar óók over heel-veel-lachen, ‘never a dull moment’ en de wat hen betreft beste uitvinding in tijden: de gezamenlijke agenda.
Merel kreeg in 2019 de diagnose ADHD. Voor haar een groot 'aha-moment', voor Katja (psycholoog van beroep) vooral een bevestiging van wat ze eigenlijk meteen al wist. Katja: "Merel zat vaak in de overdrive. Een energie die ik trouwens meteen heel leuk aan haar vond. Maar ik merkte ook dat ze zoekende was.”
Katja nam een ADHD-vragenlijst mee, van haar werk. Merel: "Ja hoor, dacht ik. Ik moet het nog zien. Totdat bleek dat ik élk vakje aangekruist had."
Merel: "Ik heb altijd onrust gevoeld. Ik was chaotisch, vergat dingen en was altijd bezig te voldoen aan wat ik dacht dat anderen van me verwachtten. De simpelste dingen kreeg ik soms niet voor elkaar. Het zorgde voor spanning, pijnklachten die ik niet kon verklaren… en ik was vaak zó moe.”
Tijdens haar middelbare schoolperiode zat Merel nog in een strak ritme door hockey op hoog niveau. “Ik ging natuurlijk wel goed op die structuur. Maar toen dat wegviel voelde alles als los zand. Er was ruimte, maar ook paniek, zeker toen ik ging studeren. De hoeveelheid boeken en informatie, het was overweldigend. Ik had geen idee hoe ik het voor elkaar moest krijgen.”
Verloren
“Na mijn eerste jaar ben ik gestopt. Ik ben gaan reizen. Op zoek, zonder echt te weten naar wat dan precies. Anderen waren dan jaloers op mijn ogenschijnlijke ‘ik zie het allemaal wel’ mentaliteit. Maar ik voelde me vaak verloren.”
Katja: “In de begintijd van onze relatie merkte ik ook dat je van alles aangreep om maar antwoorden te krijgen. Dat ging er soms best zweverig aan toe. Soms hielp het dan wel even, maar de onrust bleef.”
Recept voor chaos
Katja: “ADHD is geen groot ‘ding’ in onze relatie. We zijn gewoon Katja en Merel en toevallig heeft een van ons ADHD. Waar we wél gedoe mee hadden, is plannen. Merel woonde in Breda, ik in Leiden. Dat was al een recept voor chaos. Maar ook toen we al samenwoonden, liep het vaak mis. Dan had ik een etentje staan met vrienden en dat heel duidelijk tegen Merel gezegd… vergat ze het tóch. En had ze spontaan iets leuks georganiseerd voor ons twee. Ik voelde me dan weer bezwaard, omdat ik toch naar die eetafspraak ging.”
Merel: “Ik voelde me niet gezien - en jij voelde je niet gehoord. ‘Luister je eigenlijk wel naar me?’ vroeg je. ‘Of vind je het niet boeiend genoeg, wat ik vertel?’ Dat vond ik dan weer erg, dat je daaraan twijfelde.”
Inmiddels hebben de twee een gezamenlijke agenda, met kleurtjes (‘lekker visueel, dat werkt voor mij’). “Klinkt als een no-brainer, maar voor ons is het de uitvinding van de eeuw.”
De scherpe randjes eraf
Met de diagnose ADHD had Merel eindelijk een richting. Ze begon met psycho-educatie. “Ik moest mezelf opnieuw uitvinden. Ik heb zoveel aangeleerd, om maar te voldoen. Maar wat blijft er over zonder die trukendoos?” Ook krijg ze medicatie. “Dat blijft ‘een ding’ voor mij, om dat te vertellen. Want er zijn toch best wat vooroordelen. Zijn die pillen nu echt nodig? En ook: word je daar geen zombie van? Maar voor mij werkt het. Het haalt de scherpe randjes eraf.”
Leren van elkaar
“Ik merk dat Katja me in gesprekken bewust niet overlaadt met te veel informatie. En dat ze het, waar het kan, visueel maakt. Zo van, ‘weet je nog toen we op dat strand zaten, met die oma die een ijsje at? Plaatjes! Dat werkt gewoon goed voor mij. Heeft trouwens niets met intelligentie te maken, ik verwerk informatie gewoon anders.”
Katja: “Merel is heel gevoelig. Ze heeft het snel door als er iets speelt en ze voelt mensen goed aan. Ook kan ze goed verwoorden wat ze voelt en vindt. En ze luistert, zonder meteen in de oplossingsmodus te schieten. Daar leer ik van.”
Erbij blijven in de slaapkamer
ADHD en intimiteit is een onderbelicht hoofdstuk, vindt Merel. “Je hoort en leest er nauwelijks iets over, terwijl het echt voor uitdagingen kan zorgen. Gelukkig speelt dit in onze relatie geen rol. Maar ik weet dat anderen daar wél mee worstelen. Als er al 20 tabbladen openstaan in je hoofd, is 'erbij blijven' in de slaapkamer bijvoorbeeld best lastig. Ook is iemand met ADHD vaak veel bezig met de ander, waardoor je zomaar zou vergeten dat je er zelf ook nog bent. Belangrijk om daar aandacht voor te hebben, vind ik.”
Hoewel ze ADHD vaak 'fundamenteel irritant' vindt, zou Merel niet zonder willen. "Hoe erg ik soms ook baal van de dingen die ik niet overzie en voor elkaar krijg, ik vind het oprecht heel gezellig met mezelf.”
Katja: “En ik vind het heel leuk om met jou te zijn. Het is zo mooi hoe intens jij dingen beleeft. En dat je overal voor in bent. Dat werkt aanstekelijk. Met jou is het leven altijd een avontuur.”
De 7 elementen van aandacht “Het eerste werkboek voor ADHD dat werkt!”
Het boek is opgedeeld in drie delen.
De kennisfase, waarbij je de basis van ADHD leert kennen, ook de oorsprong en de biologie van ADHD.
De praktijkfase. Welke elementen spelen de belangrijkste rol in jouw leven en waar wil je de aandacht oprichten. Dit is dus voor elke lezer anders en juist dat maakt het boek zo uniek. Met gerichte vragen (opdrachten) aan de lezer. Je zult bewuster omgaan met de orde van de dag en er vindt een verschuiving plaats in gedragspatronen: jouw denken en doen.
In de actiefase, pluk je de vruchten van jouw werk. Met een verbetert inzicht in jouw gedrag en elementen, krijg je in het laatste gedeelte van het boek (heel veel) tools en een stappenplan. Hiermee kun je jouw patronen “omgooien” en vooral gemakkelijker met de symptomen van ADHD omgaan.
Benieuwd naar de zeven elementen? Beluister de podcast (spotify) of lees meer over de (basis)methodes op de website Kracht + Aandacht.
Wil je meer over ADHD beluisteren? Luister de podcastserie op de website ADHDgids.nl!
Sofie Harmsen is verpleegkundig specialist GGZ, met jarenlange ervaring in de geestelijke gezondheidszorg en ADHD-behandeling. In haar praktijk is seksualiteit een belangrijk thema. Ze combineert professionele kennis met een nuchtere, open blik en vindt: een fijn seksleven hoort bij goede zorg.
In deze én de vorige editie van de ADHD-gids werd het al meermaals besproken: ADHD kan invloed hebben op je seksleven. In dit artikel zoomen we in op hoe dat er bij mannen uit kan zien.
Belangrijk om te weten: niet alles hoeft een probleem te zijn. Wat je herkent, mag je serieus nemen. Wat niet past, laat je gewoon liggen.
Meer of minder zin?
Sommige mannen met ADHD ervaren een sterke behoefte aan seks of zoeken vaker seksuele prikkels op, zoals porno. Dat wordt ook wel hyperseksualiteit genoemd. Maar: veel bezig zijn met seks betekent niet automatisch dat er iets mis is. De vraag is vooral of je er last van hebt – zelf of in je relatie.
Aan de andere kant: sommige mannen met ADHD hebben juist minder zin in seks. Bijvoorbeeld door stress, vermoeidheid of een vol hoofd. Ook drukte op het werk, relationele spanningen of onzekerheid over je rol als partner of vader kunnen invloed hebben op je ‘mood’.
Prikkels en opwinding
Mannen met ADHD reageren vaak sterk op visuele prikkels, fantasieën of eerdere ervaringen. Daar komt dopamine bij kijken – het ‘beloningsstofje’ waar het ADHD-brein nu eenmaal gek op is. Tijdens seks komt dopamine vrij, net als oxytocine. Dat kan ontspannend werken en je even uit je hoofd halen. Maar het kan óók leiden tot impulsief of risicovol gedrag, zoals onveilige seks of vreemdgaan. Het (al dan niet bewust) over je eigen én andermans grenzen heengaan passen ook in dit plaatje.
Medicatie en bijwerkingen
Omdat ADHD bij volwassenen vaak pas laat wordt herkend, starten veel mensen eerst met medicijnen tegen angst of somberheid. De meeste antidepressiva hebben seksuele bijwerkingen. Minder zin, moeite met een erectie, uitblijvend of vertraagd klaarkomen: het komt allemaal voor. Ook ADHD-medicatie kan invloed hebben. Niet iedereen merkt er iets van. Als dat bij jou wel zo is, bespreek dit dan zeker met je arts of behandelaar. Er is namelijk vaak gewoon wat aan te doen!
Tips van mannen met ADHD
We hebben een paar mannen gevraagd om met ons mee te denken. Hun tips hebben we voor je op een rijtje gezet:
Plan je seksleven: maak tijd en ruimte, bijvoorbeeld met een date night. Plan je dag niet te vol, zodat je niet alsnog overprikkeld of vermoeid bent. En: soms moet je ‘zin’ maken. Zoals dat soms ook gaat met sporten. Hoe hoog de drempel ook was, het voelt nadien vaak wel lekker als je het gedaan hebt.
Houd het leuk: date night is date night! Dus: ga wat leuks doen. En gebruik het moment niet om zware onderwerpen (kinderen, irritaties of frustraties) te bespreken. Niet dat dit niet belangrijk is, maar dat kan op een ander moment ook. Heb nu echte aandacht voor elkaar. Tip: de vragenspellen ‘Vertellis of ‘Open up: openhartig about sex’.
Last van impulsiviteit? Ga na op welk moment en hoe je jouw keuzes nog kunt beïnvloeden. En wanneer niet meer. Onderzoek ook wat je nodig hebt om dat onder controle te krijgen. Oefen bijvoorbeeld met de Stop-Denk-Doe-methode. En: leg je condooms in het zicht – ADHD-breinen vergeten nogal eens wat ze niet zien.
Raak je snel afgeleid of verveeld? Bespreek met je partner wat helpt en wat niet. Een goed bedoelde aanmoedigende opmerking kan misschien maken dat je ‘in je hoofd schiet en uit het moment raakt.’
Wees creatief! En dat hoeft niet altijd groots of meeslepend te zijn. Een andere houding, een spelletje of een fantasie kan al prikkelen.
Hormonen. Ze doen veel goeds in ons lichaam, maar kunnen ook flink wat chaos veroorzaken. Zeker bij vrouwen. En als je dan óók nog ADHD hebt, kunnen je hormonen echt in de weg zitten. Uit onderzoek blijkt zelfs dat vrouwen met ADHD twee tot drie keer zo vaak last hebben van stemmingswisselingen. Vooral in de week voor hun menstruatie, na een bevalling en in de overgang. In dit artikel leggen we uit hoe dat zit. En vooral ook: wat je zelf kunt doen.
Hormonen & je cyclus
Veel vrouwen met ADHD merken dat hun klachten veranderen tijdens hun menstruatiecyclus. Dat komt doordat de hormonen oestrogeen en progesteron steeds op en neer gaan. Deze hormonen beïnvloeden belangrijke stofjes in je hersenen, zoals dopamine en noradrenaline. Die helpen je om je te concentreren, rustig te blijven en overzicht te houden. Precies de dingen die bij ADHD vaak lastig zijn.
Als vrouw met ADHD kun je dus in elke fase van je cyclus iets anders merken. De ene week voel je je gefocust en energiek, de andere week snel overprikkeld, vergeetachtig of emotioneel. Vooral in de dagen vóór je menstruatie – als je oestrogeen daalt – worden ADHD-klachten vaak sterker. Omdat je als ADHD’er van nature al minder dopamine hebt, komt dat extra hard binnen.
Hormonen & je anticonceptie
Gebruik je anticonceptie? Dan is het slim om goed na te denken over welke vorm je kiest. De hormonen in anticonceptie kunnen je ADHD-klachten versterken, of juist wat verzachten. Dat hangt af van de samenstelling. Sommige vrouwen krijgen meer last van stemmingswisselingen of concentratieproblemen. Bij anderen werkt de ADHD-medicatie minder goed door de invloed van anticonceptie.
Daarom is het belangrijk om:
Goed te overleggen met je huisarts of gynaecoloog
Je klachten goed in de gaten te houden
Alert te zijn op veranderingen in je stemming of focus
Hormonen & je zwangerschap
Zwanger zijn verandert álles – ook je hormonen. En dat voel je als vrouw met ADHD vaak extra sterk. In het begin van je zwangerschap vliegen je hormonen alle kanten op. Dat kan veel onrust geven. Later, als je oestrogeen toeneemt, kun je juist wat meer rust ervaren. Maar na de bevalling daalt het niveau van je hormonen razendsnel... en dat heeft impact.
Tips die kunnen helpen:
Maak je dagen voorspelbaar: vaste routines geven rust
Hak grote taken in kleine stukjes
Plan rustmomenten in en bewaak die ook echt
Praat met mensen die je snappen: je gynaecoloog, coach of partner
Wees mild voor jezelf: het hoeft niet perfect. Je mag moe, blij, chaotisch en overprikkeld tegelijk zijn
Hormonen & de overgang
In de overgang verandert je hormoonbalans opnieuw. En bij ADHD voel je dat vaak dubbel zo hard. Je oestrogeen daalt, en dat zorgt ook voor minder dopamine. Met als gevolg: minder focus, meer chaos en meer emotionele schommelingen.
Veel vrouwen met ADHD hebben in de overgang extra veel last van klachten. Sommige vrouwen ontdekken zelfs pas dán dat ze ADHD hebben. Ze kwamen er altijd wel mee weg, maar nu lukt dat niet meer.
Verdiep je in de invloed van hormonen op ADHD – in élke levensfase. Of je nu 16 bent of 56, je lijf verandert, en dat voel je in je hoofd. Merk je dat je klachten zwaarder worden, of dat je je anders voelt dan je gewend bent? Blijf er niet mee lopen. Trek op tijd aan de bel. Een huisarts, gynaecoloog, coach of psycholoog kan je écht verder helpen. Je hoeft het niet alleen te doen.
Het tijdschriftenschap is een titel rijker: de eerste editie van ‘Dopa Magazine’ (magazine voor en door ADHD vrouwen) ligt in de winkels! Vol interviews met bijzondere mensen die je inspireren en laten zien hoe veelzijdig het ADHD-brein is.
Dopa magazine is ook online te bestellen >>>
Op de Amerikaanse website 'ADHD Roller Coaster' vind je een handige videoserie over ADHD en relaties. Experts in ADHD en relatietherapie delen hun kennis over emotieregulatie, plannen en typische ADHD-valkuilen. Vol 'aha-momenten' en praktische inzichten voor stellen waarvan één of beide partners ADHD hebben.
Bekijk de videoreeks >>>
Uit een recente Britse studie blijkt dat mensen met ADHD vaker een ongezondere levensstijl hebben. ADHD’ers kampen eerder met ziekte en leven gemiddeld korter. Gelukkig is daar wél wat aan te doen.
Het gehele artikel lees je hier maar wij zetten de belangrijkste conclusies alvast voor je op een rijtje:
Mensen met ADHD leven gemiddeld zo'n 8 jaar korter dan leeftijdsgenoten zonder ADHD.
Dit heeft te maken met ‘risicovoller gedrag’ en bepaalde leefstijlfactoren die beïnvloed worden door ADHD (denk: eten, slapen, stress).
Experts benadrukken dat een duurzaam behandelplan met medicatie én therapie een groot verschil kan maken.
De podcastaflevering ‘dealen met ADHD tussen de lakens’ van de Dopamina’s noemen de dames zelf liever 'The looove chapter'. “Want we gaan lullen over dope dingen tussen de lakens.” Te gast is Hanneke Mijnster, die haar ervaringen deelt. Ook deelt Hanneke tips om het niet lastig, maar lustig te maken tussen de lakens.
Je luistert ‘m hier
De Amerikaanse Jessica McCabe verwerkte haar eigen kennis en ervaringen én die van haar 1,5 miljoen (!) Youtube-volgers in een boek: How to ADHD. ADHD-proof geschreven (met samenvattingen en leessnelkoppelingen) en een must read voor iedereen met én zonder ADHD.
Je bestelt het boek hier
ADHD, een bipolaire stoornis, autisme, depressie… het lijken allemaal verschillende aandoeningen, maar ze hebben wel degelijk eenzelfde genetische basis. Daarom hebben mensen ook vaak meerdere stoornissen tegelijk. Wist je bijvoorbeeld dat tot 70 procent van de mensen met autisme ook ADHD heeft? Dit artikel legt uit hoe dat zit. En ‘blader’ ook eens terug naar ons artikel ‘ADHD komt zelden alleen’ , met psychiater Marielle van der Hoorn.
Wist je bijvoorbeeld dat tot 70 procent van de mensen met autisme ook ADHD heeft? Dit artikel legt uit hoe dat zit. En ‘blader’ ook eens terug naar ons artikel ‘ADHD komt zelden alleen’, met psychiater Marielle van der Hoorn.
Dit online magazine is mede mogelijk gemaakt door Medice BV.
Dank aan Katja, Merel, Michiel Niemeijer en Sofie Harmsen voor hun bijdrage aan deze editie.